Willien van Wieringen
Lucas 1:46-55
Een bijbeltekst valt op vele manieren te benaderen: synchroon, diachroon, literair, contextueel, menswetenschappelijk enzovoort. In deze rubriek wordt een tekst langs twee wegen benaderd. Dit loopt uit op een vraag en de lezer kan tot een maand na verschijnen van dit nummer reageren op www.interpretatie.nl. Dit loopt uit op een vraag waarop de lezer kan tot een maand na verschijnen van dit nummer kan reageren. De auteur zal ingaan op de reacties.
In deze bijdrage wordt het Magnificat, het lied van Maria (Luc. 1:46-55) gelezen vanuit het perspectief van de bevrijdingstheologie en via de methode van de intertekstualiteit.
Bevrijdingstheologie: heersers stoot hij van hun troon
Op de vraag of de bevrijdingstheologie gevaarlijk is, antwoordt hij onomwonden: ‘Ja, zij is gevaarlijk voor de rijken en een weldaad voor de armen, juist zoals het Magnificat en de Zaligsprekingen van Lucas.’
Mgr. Jacques Gaillot citeert hier een priester-arbeider uit Zuid-Amerika. Een manier van lezen in één zin gevangen. De Bijbel als politiek manifest. De bevrijdingstheologie maakte opgang in de jaren zeventig, vooral in Zuid-Amerika. Zij valt te scharen onder de contextuele benaderingswijzen: ‘De wijze waarop de lezer denkt en de vragen die hem bezighouden, beïnvloeden wezenlijk het verstaan van een tekst.’
De bevrijdingstheologie leest de Bijbel vanuit een specifiek perspectief, namelijk de positie van de armen. De uitgangspositie luidt: God is aanwezig in de geschiedenis van zijn volk om het te redden en hij is daarmee een god van de armen en onderdrukten.
Het Magnificat wordt vaak in verband gebracht met bevrijdingstheologie. De verzen 51-54 zijn hierbij van centrale betekenis:
51 Hij toont zijn macht en de kracht van zijn arm
en drijft uiteen wie zich verheven wanen,
52 heersers stoot hij van hun troon
en wie gering is geeft hij aanzien.
53 Wie honger heeft overlaadt hij met gaven,
maar rijken stuurt hij weg met lege handen.
54 Hij trekt zich het lot aan van Israël, zijn dienaar,
zoals hij aan onze voorouders heeft beloofd:
De bijbelse context speelt een rol bij de bevrijdingstheologische interpretatie. In het geval van het Magnificat wordt het lied (ook nog eens) gezongen door een vrouw in een situatie die vanuit een bepaald perspectief benard is te noemen (jong, zwanger, ongetrouwd). Zij gaat in haar kracht staan en zingt een loflied op God en haar situatie.
Bij deze manier van lezen herkent de lezer/es in de bijbeltekst een situatie die als onrechtvaardig wordt begrepen, en vindt in die tekst de hoop en verwachting dat God reddend ingrijpt. De woorden worden bijna een-op-een geactualiseerd in de betekenisgeving. De feministische school verwoordt het als volgt: Continue reading
