Kennis kan gepaard gaan met geloof – recensie over Uit sterrenstof gemaakt

10 maart 2020

Wat is Gods rol bij het begin van de aarde? En was er schepping of evolutie? Eerder publiceerden wij een theologische notitie bij het boek Uit sterrenstof gemaakt. Nico de Waal, oud-directeur van KokBoekencentrum, schreef een recensie over het boek.


Dit is een bijdrage n.a.v. Uit sterrenstof gemaakt

uit sterrenstof gemaakt wil van den bercken

In Uit sterrenstof gemaakt laat Wil van den Bercken zien dat nieuwe ontdekkingen in de kosmos de vraag naar God een nieuwe urgentie geven. Deze studie onderzoekt of de moderne heelalkunde onvermijdelijk tot atheïsme moet leiden.


Een goed onderscheid tussen kennis en geloof

Onlangs bezocht ik op voorstel van mijn oudste kleindochter (VWO, 14 jaar) samen met haar het Boerhaave museum te Leiden. Een onderdeel van de tentoonstelling betreft kosmologie. Met een helioscoop wordt het weer duidelijk hoe zon, aarde en maan zich tot elkaar verhouden. Nog meer informatie kun je lezen over de gigantische afstanden en ruimte buiten mij. Rond het begin van de aarde is er een compleet discussieveld over het begin (schepping of evolutie). En vooral over God.

Lezing van het in omvang bescheiden boek van Wil van den Bercken Uit sterrenstof gemaakt brengt die vraag eigenlijk terug tot een kleine vraag in vergelijking met het kosmologisch bewustzijn. Wat een kleine plaats neemt dan toch dat aardbolletje in. Als je je dat bedenkt, dan moet God toch wel helemaal uit beeld verdwijnen? De auteur erkent dat er veel kosmologen zijn die hun kennis van het heelal onlosmakelijk verbinden met de ontkenning van het bestaan van God, laat staan God als schepper. Maar er zijn minstens evenveel kosmologen die deze conclusies niet trekken. En los daarvan bepleit de auteur een goed onderscheid tussen kennis en geloof. Het is niet kennis of geloof, kennis kan gepaard gaan met geloof en andersom.

Kennis neemt de gestalte aan van verwondering

De auteur maakt een duidelijk betekenisverschil tussen kosmisch en kosmologisch duidelijk. En de auteur doet eigenlijk niet meer dan in zijn eerdere boek Geloven ten beter weten in: gewoon het goede voorbeeld geven. Van den Bercken doet een dieptepeiling door echt zich te verdiepen (en jou als lezer dus ook) in de kosmologie, maar dat belemmert een eenvoudig geloof niet. Bij gelovigen neemt de kennis uiteindelijk de gestalte aan van verwondering (denk aan Psalm 8). Ik moest ook denken aan dat kinderlied van Rikkert Zuiderveld: Zie de zon, zie de maan/zie de sterren in hun baan/sterren ontelbaar, overal vandaan/Onvoorstelbaar wonderlijk gedaan/Heer, hoe heerlijk is uw Naam.

Een fijnzinnige, deskundige en doorleefde bijdrage aan de bezinning op de verhouding wetenschap en geloof. Een minimale interesse voor het heelal is wel een pré bij het lezen van dit boek.     

Nico de Waal is oud-directeur van KokBoekencentrum. Vorig jaar ging Sytze de Vries in gesprek met hem in het programma Hemelse Modder op Radio Bloemendaal. Bekijk hier de uitzending.
Wilt u ook een andere recensie van Nico de Waal lezen? Klik dan hier.

Meer actuele boeken over geloof en wetenschap:

uit sterrenstof gemaakt wil van den bercken
en de aarde bracht voort Gijsbert van den Brink
contra kant emanuel rutten