Net als Adam, niet als Adam

24 september 2018

Annemarie Roding-Schilt vertelt ons over eenzaamheid. Dit artikel komt uit ‘Als ik me eenzaam voel’, een speciale uitgave van maandblad Open Deur. De uitgave bevat verhalen en gedichten over eenzaamheid en geeft tips voor wie eenzaamheid wil verlichten. 
Wij danken Annemarie dat wij haar artikel uit het Open Deur-boekje mochten overnemen op Theoblogie.


Over eenzaamheid in de christelijke traditie

Al op de eerste pagina’s van de bijbel gaat het over eenzaamheid. Wanneer God Adam, de eerste mens, ziet zoeken naar iemand die bij hem past, wanneer hij Adams verlangen opmerkt, denkt hij: ‘Het is niet goed dat de mens alleen is’. En hij vormt een tweede mens naar zijn beeld. God begon al vroeg met zijn campagne tegen eenzaamheid.

Toch ontstond er in de christelijke geschiedenis langzaamaan een traditie van mensen die een eenzaam leven verkozen: kluizenaars die zich op de wonderlijkste plekken opsloten, pilaar- en woestijnheiligen, maar ook ‘gewone’ monniken en zusters die veel uren van de dag in eenzaamheid doorbrachten en -brengen.

Eerlijke woorden

De bijbelschrijvers geven woorden aan de gevoelens van eenzaamheid die in de levens van mensen een rol spelen. Na Adam lezen we bijvoorbeeld over de verlangens van Isaak en Jakob naar een partner; gaat het over Jozef, die in zijn jeugd niemand vond die hem begreep; en is de wanhoop van de profeet Elia, die bijna aan zijn eenzaamheid ten onder gaat, haast tastbaar. Steeds opnieuw wordt deze eenzaamheid niet veroordeeld. Nooit zegt God beledigd: ‘Maar je hebt mij toch?’

sasha-freemind-780719-unsplash

Zelfs wanneer mensen zich in hun eenzaamheid ook nog eens van God verlaten voelen, is er geen oordeel. Ook die ervaring beschrijft de Bijbel eerlijk, mensen luchten hun hart ook tegenover God in niet mis te verstane woorden: ‘Eenzaam was ik, door uw toedoen, U hebt mij teleurgesteld, als een beek die drooggevallen is.’ Duidelijke taal van de profeet Jeremia. Taal die haar hoogte- (of diepte)punt vindt in Jezus’ woorden toen hij aan het kruis hing: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’

Eenzaamheid kan een diep doorleefde ervaring met zich mee brengen van ‘zo is het niet bedoeld’. Het kan een geloofsstrijd met zich meebrengen. Die ervaring mag gedeeld worden met anderen, mag gedeeld worden met God.

En steeds opnieuw lees je in de bijbel dan ook over hoop in een hopeloze situatie, over leven in een doodse omgeving, over God die er toch is, ook als men dat niet (meer) verwachtte.

De gave van eenzaamheid

Desondanks ontdekten sommige gelovigen in de loop der eeuwen dat eenzaamheid bij hen iets anders opriep. Zij merkten dat het ook een kans was om dichter bij God te komen, niet afgeleid door de aanwezigheid van andere mensen. Zij ontdekten in zichzelf de gave om eenzaam door het leven te kunnen gaan en om juist in die situatie de verbinding met God te vinden. Soms ervoeren zij zelfs dat hun eenzaamheid in het contact met God helemaal werd opgeheven. En zo trokken de eeuwen door mensen woestijnen in, stichtten zij kloosters, bewoonden zij grotten en povere hutjes in vrijwel onbegaanbare gebieden, of verbleven jarenlang op een hoge pilaar. Ietwat ironisch is het wel dat deze manier van leven door velen zó bijzonder werd gevonden, dat kluizenaars de status van wijzen en wonderdoeners kregen. Hierdoor werden degenen die de afzondering zochten niet zelden door grote groepen mensen bezocht die hoopten op een wonder, of op zijn minst op een wijs woord.

“Deel uitmaken van een (geloofs)gemeenschap kan helpen om eenzaamheid als verstoring van het goede leven te bestrijden”

Beide sporen verbonden

In de christelijke geschiedenis zijn beide betekenissen van het omgaan met en ervaren van eenzaamheid altijd naast elkaar blijven bestaan. En soms ontmoeten die sporen elkaar onder één dak, wanneer een geloofsgemeenschap samenkomt. Deel uitmaken van een (geloofs)gemeenschap kan helpen om eenzaamheid als verstoring van het goede leven te bestrijden. Opgenomen worden in een gemeenschap waarin je jezelf mag zijn, waarin je je vragen kunt stellen en waarin je anderen ontmoet die je begrijpen, kan helpen de ervaren eenzaamheid draaglijk te maken.

Tegelijk biedt een geloofsgemeenschap ruimte voor die andere weg, de weg van het alleen-zijn met God: in de stilte van het gebed, in het zoeken van de rust in een kapel.


– Annemarie Roding-Schilt is
predikant-geestelijk verzorger en werkzaam bij Careyn in verpleeghuis Grootenhoek te Hellevoetsluis.


Als ik me eenzaam voel

Dit artikel komt uit ‘Als ik me eenzaam voel’, een speciale uitgave van maandblad Open Deur. Met verhalen en gedichten over eenzaamheid en tips voor wie eenzaamheid wil verlichten.

Als ik me eenzaam voel

    

‘Ik voel me erg eenzaam’, geven meer dan een miljoen Nederlanders aan.


Voor velen is eenzaamheid een groot probleem. Om te ontdekken hoe iemand de eenzaamheid ervaart, is het nodig erover te praten. Dit boek helpt daarbij , met verhalen, gedichten en beelden – ook uit de christelijke traditie. Daarnaast bevat het tips hoe je als kerkelijke groep concreet aan de slag kunt gaan met deze problematiek.

 

Boekenwereld
Voor de verkoop van onze producten werken wij samen met boekenwereld. Hierdoor bestel je betrouwbaar en gemakkelijk bij een online boekenwinkel die in bezit is van het keurmerk van de Thuiswinkel. Hier vind je meer informatie of veelgestelde vragen over het bestellen bij boekenwereld.