BijbelExegeseGodTheologie

Wat moeten we met bizarre bijbelverhalen?

Deze week verscheen het nieuwe boek Vreemd en bizar. Lastige bijbelverhalen van Piet Schelling: 12 spannende leesoefeningen die tot verrassende resultaten leiden.

 

Stel dat je hoort dat God een vrouw in een blok zout verandert, omdat zij omkijkt naar de stad waar ze jaren heeft gewoond. Of dat iemand wordt geprezen, omdat hij kinderen te pletter gooit. Of dat wordt verteld dat een vader gehoor geeft aan een goddelijke stem die hem opdraagt zijn zoon te offeren. Of dat iemand vertelt dat een man een kind verwekt bij zijn schoondochter.
Stel dat je leest dat een landloos volk een vreemd land binnenvalt en daar met geweld de grond opeist. Of dat een koning pasgeborenen jongetjes de dood injaagt, omdat hij bang is dat later een van hen hem van de troon zal stoten. Of dat een leraar zijn leerlingen en ouders hun kinderen stokslagen geven om hen in het gareel te houden. Of dat beren ruim veertig kinderen verslinden, omdat ze de spot drijven met een profeet.
Stel dat het verhaal de ronde doet dat je alleen vergeving kunt krijgen voor je misstappen als iemand in jouw plaats wordt gedood. Of dat wordt verteld dat Jezus een hulpzoekende vrouw uitmaakt voor hond. Of dat een groep feestviert bij het zien van een menigte die verdrinkt in de zee.

Hoe zouden we reageren? Ik denk dat we zulke verhalen niet willen horen. We vinden ze buitensporig, wreed, onrechtvaardig. En daarom onverdraaglijk.

 

Staat dat in de Bijbel?

Maar laat dit alles nu in de Bijbel staan! Dat gegeven schuurt aan onze gelovige ziel en kan ons vertrouwen in dit geloofsboek aan het wankelen brengen.
‘De Bijbel staat vol met verhalen die bizar, raar en soms zelfs weerzinwekkend overkomen.’
Zo reageerde een 50-jarige man, kerkelijk meelevend. Zulke teksten zaaien kennelijk twijfel over de zin en het gezag van de Bijbel.
Een leerkracht spreekt van ‘onverantwoorde teksten waarmee je kinderen niet kunt opzadelen’. Van ouders, gewend om ’s avonds aan tafel uit de Bijbel te lezen, ving ik op dat zij veel teksten overslaan ‘omdat ze daar hun kinderen niet mee willen confronteren’. De leiding van de kindernevendienst zucht vaak onder ‘vreselijke’ verhalen die op het leesrooster staan.
Een ander wees erop dat we de neiging hebben om zulke weerbarstige teksten te ‘verlieven’. Hij wil daarmee zeggen dat we in onze tijd bovenal God willen zien als een liefdevolle God. We hebben moeite met teksten waarin God ruw in het leven van mensen en volken ingrijpt. Een vrouw, die samen met haar man dagelijks de Bijbel leest, reageerde: ‘Het gebeurt met regelmaat dat mijn man het Boek dichtslaat en zucht over wat zojuist gelezen is en zijn ergernis uitspreekt over die onmogelijke verhalen. Ik zeg dan dat die verhalen altijd in de Bijbel hebben gestaan en stel voor om door te schakelen naar een gedeelte waar we blij van worden en waar we iets aan hebben. Uiteindelijk slaan we die moeilijke teksten niet over, omdat we vinden dat het ook goed kan zijn om je bewust te zijn van in jouw ogen onverteerbare zaken.’

 

Het Woord in bizarre woorden
Ook ik struikel geregeld over zulke teksten. Over sommige durf ik nauwelijks te preken. Een gemeentelid, dat elke zondag in de kerk zit, schreef: ‘De Bijbel moet je met de nodige reserve lezen. Dit boek is eigenlijk ongeschikt om zonder verklaring en toelichting mensen in handen te geven. Als ik geloofsgenoten hoor roepen dat we volgens de Bijbel moeten leven, denk ik: ze weten niet wat ze zeggen, want er staan nogal wat onnavolgbare teksten in.’
Voor de omgang met de Bijbel als ‘Woord van God’ is het van belang dat we ons bezinnen op deze verhalen. De lastige en kritische vraag of God door en in zulke verhalen spreekt, is onvermijdelijk. Veel teksten staan immers haaks op onze wetgeving en cultuur.
Nog op een andere manier is die bezinning actueel. Geregeld horen we dat extreme moslims op grond van teksten uit de Koran tot vreselijke uitspraken en daden komen. Daarom is het zinnig en noodzakelijk dat wij de betekenis van onmogelijke teksten onder ogen zien.

 

In mijn nieuwste boek Vreemd en bizar lees ik twaalf lastige bijbelverhalen. Deze verhalen zijn mij aangereikt door een grote groep mensen, zij struikelden over deze verhalen. Het waren spannende leesoefeningen die niet zelden tot verrassende inzichten leidden. Ik hoop ik hiermee het gesprek over de Bijbel in de gemeente weer een impuls kan geven.

 

3 reacties

  1. A de Groot
    17 april 2015 om 20:11

    Ik snap het probleem niet. De Thora is sinds Paulus voor ons niet meer maatgevend. Veel van wat Jezus zelf verkondigde stond ook al haaks op sommige wraakzuchtige oudtestamentische teksten.
    Ik voel me als christen niet verantwoordelijk voor de inhoud van het oude testament.

  2. gert de goeijen
    30 april 2015 om 15:53

    Een m.i. wat vreemde opmerking van a. de groot over het OT. Jezus en de apostelen en de Vroege Kerk hebben het OT als vanzelfsprekend ontvangen. Dit was voor hen Gods Woord. En dat is het ook nog voor ons. Wie het OT terzijde schuift moet dat ook met het NT doen. Maar …. ben je dan nog een christen? Dat is misschien wel een wat vreemde vraag van mij.

  3. A de Groot
    11 juli 2015 om 02:15

    Beste Gert, dat is inderdaad een vreemde vraag. Discussiëren is prima, maar om gelijk mijn christen-zijn in twijfel te trekken…
    Ik ben geen jood en hoef me, om christen te zijn, ook niet aan de Thora te houden. Ik vraag me op mijn beurt af of christenen die kokketeren met het joodse geloof en de Thora zichzelf niet te kort doen. Hebben zij echt wel begrepen hoe revolutionair het gedachtegoed en de leefwijze van de eerste christenen was ?