Geen categorie

Ware humaniteit

In het februarinummer van het tijdschrift Woord & Dienst (opiniërend magazine voor protestants Nederland) staat onderstaand artikel van Nynke Dijkstra en Helen Gaasbeek:

Ware humaniteit

Rowan Williams, voormalig aartsbisschop van Canterbury en als zodanig hoofd van de Anglicaanse Kerk wereldwijd, was onlangs in Utrecht. De aanleiding: twee van zijn boeken verschenen in het Nederlands. In de oud-katholieke Gertrudiskathedraal sprak hij over de christelijke erfenis van onze beschaving en de rol van geloof in het publieke domein.

We noemen onze cultuur ‘post-christelijk’ en bedoelen dan dat het christelijk karakter van onze cultuur aan het verdwijnen is. De kerk en de invloed van het christelijk geloof neemt af – ‘marginaliseert’. Williams benadrukt dat onze westerse samenleving post-christelijk is en dus niet post-boeddhistisch of iets anders. Dat maakt verschil. Wat is dan die christelijke erfenis?
– Nadruk op menselijke waardigheid.
– Het leven als een verhaal waarin keuzes van belang zijn en niet alles al vastligt.
– Verantwoordelijkheid dragen om deze wereld béter te maken.
– De geestelijkheid maakt geen deel uit van de regering.

Tijd verspillen
Dat ieder mens van groot belang is en eeuwigheidswaarde heeft en dat mijn individuele bestemming samenhangt met die van jou: dat is een christelijke waarde. Je vindt dat terug in het beeld van Paulus over de gemeente als ‘lichaam’: we zijn volstrekt uniek én kunnen niet zonder elkaar. Dat betekent, heel concreet, een protest tegen de groeiende tweedeling in de samenleving. We kunnen ons nooit neerleggen bij het feit dat elders op de wereld mensen omkomen van de honger. Dat is geen lot. Dat vraagt om actie, want we zijn afhankelijk van elkaar.
Tegelijkertijd verliezen we ons niet in actie. Een gelovig mens is zich bewust van het hoogste doel in het leven en dat is maar liefst: ‘to be happy with God forever’. Eindeloze vreugde bij God. Dat is dus niet: workaholic zijn. Succes is ook niet: maximale productie. We zouden ons moeten oefenen in het ‘verspillen van tijd’. Alle stress en drukte heeft te maken met een vorm van zelfrechtvaardiging: ‘Ik produceer, dus ik mag er zijn’.
‘Lay down the heavy burden of selfjustification’: leg die zware last van jezelf rechtvaardigen van je af. Zoek het in een geest van generositeit, wees royaal en gunnend. En durf kwetsbaar te zijn in de ontmoeting, het onbeschermde contact met de ander. Dat maakt de kerk geloofwaardig en aantrekkelijk. Dat is ware humaniteit, die mogelijk is voor iedereen. Dat is onze missie als gelovige mensen in deze wereld: laat het leven van Christus zien; zijn stijl, zijn manier van mens-zijn.
Nynke Dijkstra-Algra

Ritueel en liturgie
Williams maakt onderscheid tussen ritueel en liturgie. Ritueel is een geregelde manier om iets te doen, liturgie een proces dat leidt tot verandering en transformatie. Verandering, de mogelijkheid van groei, vindt Williams essentieel. Kritische vraag is of wij in het vieren de gemakkelijke weg van onze ‘comfortzone’ kiezen, of ons door taal, beelden en vorm laten uitdagen tot groei. De meer traditionele liturgische vormen (high church) bieden volgens Williams veel ruimte voor groei wanneer zij goed worden uitgevoerd. Tegelijk is het waardevol af en toe buiten de eigen kerkelijke of liturgische kaders te kijken juist ten behoeve van de eigen ontwikkeling.
Helen Gaasbeek

Van dr. Rowan Williams verscheen in het Nederlands:
–    Geloof in de publieke ruimte. Skandalon: Vught 2013, 400p. € 33,50
–    Tekens van vertrouwen. Berne Media: Heeswijk Dinther 2013, 175p. € 19,95

Nynke Dijkstra-Algra is voorzitter van de redactie van Woord & Dienst, Helen Gaasbeek is student aan het Oud-Katholiek Seminarie.

 

Proefabonnement Woord & Dienst