DogmatiekFilosofieKerkgeschiedenis

Verbazingwekkend dat christenen weinig over Augustinus weten

“Er zijn ongeveer vierhonderd denkers in de wereldgeschiedenis die iets gebracht hebben wat eeuwigheidswaarde heeft. Dan heb je het over Plato of Socrates, maar zeker ook over Augustinus. Ik zie een absolute revival op het gebied van Augustinus. Zijn boeken verkopen ontzettend goed en ik word veel gevraagd voor lezingen over hem. Toch weten de meeste christenen maar heel weinig over Augustinus. Het is eigenlijk verbazingwekkend dat zoveel christenen weinig over hem weten.” Dat zegt professor Paul van Geest, hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Universiteit van Tilburg, die diverse boeken over Augustinus schreef. Recent werkte hij mee aan ‘Vier anti-pelagiaanse geschriften’ van Augustinus.

Augustinus over genade
Eén van de thema’s waar Aurelius Augustinus over reflecteerde, was volgens Van Geest de menselijke wil. “Hoe kan het dat je wéét wat goed is om te doen en je het toch niet doet? En dat je het eigenlijk ook niet erg vindt dat je het niet doet? Daarnaast schreef hij ook veel over ‘genade’.” Het was in een tijd dat ascese populair was: het strijden tegen je gebreken in de hoop dat God dit ziet en je beloont als je naar de hemel gaat. “Augustinus zei dat dit een vreemde gedachte was, omdat je God niet kunt vergelijken met iemand die dividend uitkeert. God was voor hem onbegrijpelijk veel groter dan wat wij van God maken met ons beperkte verstand.’ Hij zei: Om iets goeds te kunnen doen, moet je eerst iets goeds ontvangen. Dat is genade. Ik heb zelfs genade nodig om iets goeds te kunnen willen. Oftewel: op je eigen daden kun je je nooit beroepen, want het goede is van God verkregen. Hij maakte een vergelijking. Als je geen liefde ontvangt, kun je het ook niet doorgeven. Je staat dan op achterstand. Dat heeft hij helemaal doordacht en is te lezen in het nieuw vertaalde werk.”

Lees hier het volledige interview met Paul van Geest.

Lees op Filoblog een deel uit het voorwoord van Paul van Geest uit het nieuwe boek van Augustinus.

1 reactie

  1. Henry Coyette
    23 maart 2014 om 23:42

    De prealabele vraag lijkt mij of gelovigen iets van Augustinus zouden moeten weten. Augustinus is ongetwijfeld een groot christelijk denker, een slijpsteen van de geest, iemand die elke nieuwe generatie opnieuw gelovigen aan het denken zou moeten zetten. Maar ja, hoeveel gelovigen zijn er eigenlijk voor wie Augustinus nog een aansprekende persoon is? Is het denken van Augustinus wel mainstream christelijk geworden, is het denken van Augustinus niet zoiets als manna voor de elite? Dat is natuurlijk al een contradictio in terminis, want manna was bedoeld voor heel het volk, niet voor de elite.

    Over Augustinus vallen volgens mij kritisch noten te kraken, met name over hoe hij de Donatisten terug de kerk heeft ingejaagd. Natuurlijk heeft Augustinus bijgedragen aan de ontwikkeling van christelijke denken, denken ook dat ik deels omhels. Maar dat wil nog niet zeggen dat ik de zwarte kanten van Augustinus, de zwarte kanten van de kerk van na het jaar 325 AD niet zie. Het wordt tijd voor een kritische kerkgeschiedenis, waarbij we ons afvragen: in hoeverre is Augustinus nog relevant en wat uit het denken van Augustinus hebben we achter ons hebben gelaten? Het antwoord op deze vraag schijnt maar niet te beklijven. Wat moet de huidige gelovige met de kerkvader Augustinus? Is Augustinus een Dodo der kerkgeschiedenis, of is het iemand waarvan we moeten zeggen: hij spreekt nog nadat hij gestorven is? Of is de dood ook de koning der kerkgeschiedenis?
    De kerk is het volk van God onderweg. Dat markeert ook de blijvende betekenis van de lezing van het oude Testament. Want huidige gelovigen zijn echt niet beter als het volk Israël in de woestijn. Helpt die Augustinus huidige gelovigen ook echt verder? En ja, hoe dan?