Margot Kässmann, de bekendste theologe van Duitsland op dit moment, sprak 26 januari 2013 in Amsterdam ter gelegenheid van het verschijnen van de Nederlandse vertaling van haar boek ‘Midden in het leven‘ op een mini-symposium over ‘De midlife blues – het beste komt nog’.

De toespraak die ze hield hebben we opgenomen. We publiceren haar toespraak de komende weken in vijf delen van elk ca. 5 minuten. Elke video is voorzien van ondertiteling (kunt u aanzetten door te klikken op ‘het envelopje’ rechtsonder de video). Leest u liever? Dat kan, onder elke video treft u de uitgesproken tekst aan.

Aansluitend publiceren we de reacties van  Lodewijk Dros chef redactie Letter en Geest bij Trouw en Maartje Wildeman (predikant in de Protestantse Gemeente Oudemirdum Nijemirdum Sondel).

Hieronder kunt u de tekst nalezen die Margot Kässmann in deze video uitspreekt:

Wat kun je nu in het algemeen zeggen over het midden van het leven? Ieder leven verloopt weer anders. Sommigen leven alleen, waren nooit getrouwd of zijn gescheiden of hebben hun levenspartner verloren. Anderen hebben een vaste relatie en zijn wellicht voor de tweede of derde keer getrouwd. Sommigen zijn nog volop aan het werk, misschien druk op zoek naar een andere baan, anderen gaan vrijwillig of daartoe gedwongen aan het einde van hun arbeidzame leven denken. Sommigen worden grootouders, anderen hebben nog jonge kinderen, weer anderen zijn kinderloos. Levenslopen verschillen tegenwoordig erg van elkaar. Ook is er wat dat betreft vaak nog een groot verschil tussen mannen en vrouwen. Voor een vrouw is de vraag of ze moeder zal worden op haar vijftigste definitief beantwoord, mannen kunnen ook daarna nog vader worden. Nogal wat mannen maken rond hun vijftigste een herstart en vormen een nieuw gezin – een vrouw heeft die optie niet.

Ondanks alle verschillen die er zijn, lijkt de vijftigste verjaardag toch voor de meeste mensen een moment voor bezinning te zijn. Waarschijnlijk omdat we ons dan pas goed gaan realiseren dat het leven eindig is. Met vijftig zijn we over de helft, ook al worden we tegenwoordig ouder dan onze ouders en grootouders. Toch is vijftig als een ‘gevoelsmatig midden’ een belangrijke mijlpaal in ons leven. Misschien ligt het eraan dat we dan onherroepelijk niet meer jong zijn. We kunnen ons nog zo jeugdig gedragen, vijftigjarigen zijn op weg naar de ouderdom. Maar oud-zijn wil niemand in een samenleving die zo fanatiek op jong-zijn is gefocust.

Het midden zit dus vol spanningen. Meer dan de helft van de levensweg is afgelegd en toch sta ik nog midden in het leven, verwachtingsvol en tegelijk een beetje angstig bij de vraag wat nog komen gaat. Ik heb geprobeerd deze spanningen in tien grote lijnen te beschrijven. Als christen weet ik dat mijn leven in Gods hand is, welke leeftijd ik ook heb. Daarom hoort het bijbelse of christelijke perspectief voor mij bij het ouder-worden.

In mijn boek, dat in 2009 is verschenen, heb ik tien thema’s uitgewerkt die te maken hebben met het zoeken naar evenwicht in deze levensfase:

Het midden vinden
Kinderen loslaten
Ouders begeleiden

De zorg voor het lichaam
Schoonheid vieren
Op krachten komen

Durven veranderen
Grenzen accepteren
Ouder worden

Levenservaring opdoen
Door de woestijn trekken
De tuin verzorgen

Sociale contacten onderhouden
Werken aan je relatie
Vriendschap verdiepen

Tot jezelf komen
Leren alleen te zijn
Nieuwe wegen inslaan

Nieuw land betreden
Ontspannen leven
Innerlijke stilte zoeken

Angsten overwinnen
Ziekte doorstaan
Geluk ervaren

Eindigheid ervaren
Grenzen aanvaarden
Afscheid nemen

Levenslust ontdekken
Thuiskomen
Moedig oud worden

Het is opmerkelijk dat dit boek in 2010 een ‘Spiegel’- bestseller werd in de categorie non-fictie en dat weken lang bleef. Er zijn inmiddels zo’n 432.000 exemplaren van verkocht. Het boek werd in het Frans, Italiaans, Koreaans en nu dus ook in het Nederlands vertaald. Dit tot verbazing van mijzelf en van de uitgever. Blijkbaar houdt het ‘levensmidden’ veel mensen bezig. De doorsnee koper van het boek is een vrouw van veertigplus. Daar werd door veel recensenten wat meewarig over gedaan. Maar ze onderschatten het feit dat vrouwen – zoals uit onderzoek blijkt – meer lezen dan mannen, dat ook aangetoond is dat ze vaker nadenken over zingeving, ze daar na hun veertigste meer tijd voor hebben dan toen ze jong waren en dat het vooral deze vrouwen zijn die onze kerken overeind houden, die vrijwilligerswerk doen en in geloofsvragen geïnteresseerd zijn.