Pastoraat

Handreiking bevrijdingspastoraat

Het is een bijzondere gebeurtenis dat de Protestantse Kerk in Nederland een Handreiking heeft gepubliceerd over een gevoelig thema: Bevrijdingspastoraat, hulpverlening aan hen die zich belast weten of voelen door ‘kwade machten’. Terecht stelt het Woord vooraf van dr. Arjan Plaisier: ‘Bevrijdingspastoraat is niet iets engs dat uit een verdachte hoek van de wereld is komen overwaaien. Het is er altijd al geweest, ook al is het voor een groot deel uit de mainline protestantse traditie verdwenen.’

In de jaren ’70 heeft ds. Wim van Dam dit onderwerp op de agenda van de Hervormde kerk willen plaatsen, maar dat is niet kerkbreed gelukt. Ds. Karel Kraan probeerde hetzelfde in de Gereformeerde Kerken, maar ook zijn benadering bleef in de zijlijn staan. Allerlei factoren zorgen in onze tijd voor meer ruimte. Terecht zoekt de huidige Handreiking aansluiting bij de wereldwijde en eeuwenoude christelijke traditie. Daarbij tonen de auteurs hun voorkeur voor de nuchtere Anglicaanse benadering, zoals die de laatste halve eeuw gestalte heeft gekregen.

De werkgroep die de Handreiking heeft voorbereid, zette eerst in op de relatie van psychiatrie en bevrijdingspastoraat, maar heeft de kring gelukkig wijder getrokken.

Binnen de werkgroep is een verscheidenheid aan standpunten aanwezig, en dat is binnen de brede Protestantse Kerk in Nederland niet anders. Uiteraard signaleert men op dit gevoelige terrein allerlei valkuilen, zoals de ondertitel aangeeft. Dat de auteurs er niettemin in geslaagd zijn ook ‘pastorale mogelijkheden’ te schetsen, verdient een compliment.

Een eerdere versie van de Handreiking is anderhalf jaar geleden voorgelegd in een Rondetafelgesprek in Utrecht. Zelf was ik daar ook bij betrokken. De auteurs hebben goed geluisterd naar de gemaakte opmerkingen en een evenwichtig document gepubliceerd.

Wie vanuit een specifiek standpunt de Handreiking bestudeert, of een handboek voor het pastoraat op dit gebied verwacht, zal allerlei aspecten missen. Hoe kan het ook anders als ingewikkelde zaken met veel pastorale consequenties in een kleine zestig pagina’s behandeld worden? Het lijkt mij beter de huidige publicatie te zien als een mijlpaal, waarbij voor het eerst openlijk in deze kerkelijke kring het bestaansrecht van bevrijdingspastoraat erkend wordt. Voor de uitwerking kan de lezer goed terecht in de Literatuursuggesties. Tevens willen de auteurs het bevrijdingspastoraat niet verzelfstandigen, maar inbedden in de pastorale zorg van de gemeenten. Dat biedt ruimte om eigen accenten te leggen.

Om het gesprek in de gemeenten te stimuleren is een document met gespreksvragen ontwikkeld. Zie www.boekencentrum.nl/bevrijdingspastoraat.

Van harte hoop ik dat deze Handreiking bijdraagt aan de bezinning in de gemeenten op dit gevoelige en actuele onderwerp.

Mart-Jan Paul
Auteur van diverse publicaties over het bevrijdingspastoraat.