Kerkelijk jaarMuziek & liturgieOverigeSpiritualiteit

Antoine Bodar leest een kerstverhaal voor

De Kersttijd is de periode waarin mensen eens te meer nadenken over leven en dood, vriendschap en geborgenheid, vrede en tevredenheid, onschuld en zuiverheid. Zij worden even (bijna) als kinderen die elkaar gunnen kunnen. Antoine Bodar ontdekte Kerstverhalen die ertoe doen en stelde zijn eigen bundel samen: Kerstverhalen. Deze bundel werd donderdag 19 december gepresenteerd in Museum Catharijneconvent. Tijdens de presentatie las Bodar het verhaal Een witte Kerst van Godfried Bomans voor. U kunt dit nazien in deze video.

Redacteur Lydeke van Beek hield tijdens de presentatie een inleiding op Kerstverhalen. U kunt haar inleiding hieronder nalezen:

***

Namens uitgeverij Meinema wil ik u allen van harte welkom heten bij de boekpresentatie in dit prachtige gebouw in hartje Utrecht. Een extra warm welkom aan de heer Antoine Bodar, de samensteller van deze kerstverhalenbundel.

Een goed kerstverhaal moet over duisternis gaan. Over onverwacht licht. Over eenzaamheid, en dat troost in een klein hoekje zit. Het liefst aan je voorgelezen. Dat iemand de tijd en de moeite voor je neemt om naast je te gaan zitten, het boek met de grote bladzijden voor je open te slaan, bij het flakkerende licht met een oervertrouwd geluid te beginnen met Er was eens… En dat je jezelf tijd en ruimte geeft om naar die lang vergeten stem te luisteren. (…) Waar het om gaat is dat iemand die vertelmoeite voor je neemt en dat jij kan luisteren. En dat je het verhaal dan in je opneemt, zodat het helemaal van jou wordt. Dan ben je niet meer zo alleen. Zelfs niet met kerst. Dan gaat je midwinterse kindervuur weer branden.

Dat las ik op het weblog van Annemiek Schrijver van de Ikon. En gelijk heeft ze.

Het idee voor deze kerstverhalenbundel werd geboren op deze plaats, toen Antoine Bodar op 26 december vorig jaar een kerstverhaal voorlas hier in Museum Catharijneconvent. Waarom was het toch zo moeilijk om een goed kerstverhaal te vinden dat niet te flauw of te zoet is of veel te oppervlakkig? Onze uitgever Beppie de Rooy en hij staken de hoofden bij elkaar en bedachten dat er een bundel moest komen met verhalen die er écht toe doen en dat Antoine Bodar op zoek zou gaan.

Bij die zoektocht heb ik hem als redacteur het afgelopen voorjaar en zomer bijgestaan. De magazijnmedewerkers van de Koninklijke Bibliotheek in De Haag hebben talloze bundels met verhalen uit het archief opgediept. Na enige tijd begon het het personeel van de uitleenbalie op te vallen dat die mevrouw hartje zomer wel heel veel stapels kerstliteratuur kwam lenen.

Omdat in menig kerstverhaal sneeuw en ijs en gure wind niet ontbreekt, was het ook wel wat vreemd om me van het prachtige zomerweer buiten onder te dompelen in de winterwereld van het kerstverhaal. Vaak moest ik denken aan woorden die ik vroeger weleens op de basisschool hoorde: kerstfeest hoef je niet alleen in december te vieren – in je hart kan het altijd kerstfeest zijn.

Na veel mailverkeer tussen Nederland en Rome kwam een definitieve verzameling tot stand die, zoals het achterplat van het boek aangeeft, zowel verdiepend van inhoud is als literair van vorm. Het kostte soms wel wat overredingskracht voordat de één de ander ervan had overtuigd dat een verhaal dat hem had geraakt misschien bij nader inzien toch niet zo sterk was. Of voordat de ander toegaf dat een verhaal dat eerst wat gewoontjes leek toch veel zeggingskracht bleek te hebben.

De kerstverhalenbundel ligt er nu en met gepaste trots presenteren wij hem vandaag in uw aanwezigheid, vlak voor we Christus’ geboortefeest zullen vieren. Een recensent schreef vorige week dat ze het verhaal van Leo Tolstoj ‘Waar liefde is, daar is ook God’ het mooist en ontroerendst vindt, het verhaal over schoenmaker Martyn Avdejitsj die al het schoeisel van de inwoners van de stad inmiddels wel een keer in zijn handen heeft gehad en opgelapt. Een man die vrouw en kinderen en daarmee al zijn hoop heeft verloren, maar op een dag door een rondreizende pelgrim wordt uitgedaagd. ‘De krachtigste kerstverhalen’, zo citeer ik de recensent, ‘zijn die waarin mensen tegen alle verwachtingen in aangestoken worden door de Geest. Dan vallen alle menselijke doelen weg.’

Onze kerstverhalenbundel bevat nog veel meer personages om van te gaan houden. Ik denk aan het verhaal van Heinrich Böll ‘En het werd avond en morgen’ over de pasgetrouwde jongeman Brenig. Na twee jaar huwelijk met zijn geliefde Anna komen er barsten in hun samenzijn: al enige tijd weigert zij tegen hem te spreken. In het stadse decembergewoel kiest hij als kerstcadeau voor zijn Anna een chocoladepiano zo groot als een woordenboek die volgens de verkoopster wel een halfjaar goed kan blijven, maar ondertussen ligt Anna’s zwijgen als een last op zijn hart. Zozeer zelfs dat de gedachte aan naar huis gaan een verschrikking wordt en hij de geschenken afgeeft bij het bagagedepot op het station. Of het inderdaad een zwijgende Kerst wordt, moet u zelf maar lezen.

Vanmiddag wordt hier in ieder geval niet gezwegen. We gaan genieten van een kerstverhaal dat Antoine Bodar voor ons zal voorlezen en van kerstmuziek die het gelegenheidskoor van het Catharijneconvent ten gehore gaat brengen. Aan het slot van deze bijeenkomst heeft u de gelegenheid om de kerstverhalenbundel aan te schaffen en door Antoine Bodar te laten signeren. Ook de prachtige glossy Antoine is te koop – een inspirerend magazine voor de kerstvakantie en een mooi cadeautje voor onder de kerstboom!

Iemand die hier vanmiddag ook graag was geweest, is uitgever Beppie de Rooy – ik noemde haar al zo-even. Zij steunde ons met hart en ziel bij het maken van dit boek, maar wegens ziekte moet zij vandaag helaas verstek laten gaan. Ik weet zeker dat haar gedachten vanmiddag vaak naar Utrecht zullen afdwalen en ik vraag u om een warm applaus voor al het werk dat zij voor dit boek heeft verzet.

Ik wens u veel luister- en zanggenoegen! Laat het midwinterse kindervuur in ons hart weer gaan branden.