DogmatiekGeloof

Jongeren hebben meer behoefte aan doordenking van het geloof

Vorige week werd het nieuwe boek Dogmatiek voor iedereen gepresenteerd. Daar leverde Eline van Vreeswijk, stafwerker bij de HGJB, onderstaande bijdrage.
‘Na jarenlang inzetten op het ervaringselement en er stiekem vanuit gaan dat jongeren het wel weten, zien we nu dat dit niet (meer) zo is.’

 

COVER-Dogmatiek-140px
Jongeren blijken meer behoefte te hebben aan doordenking van het geloof

Twee casussen:
•    Het gebeurde op het voetbalveld. Een jonge vrouw van 33 zei vrij plotseling, na een minimale inleiding: ‘Als ik het over mocht doen, had ik niet op mijn 18e belijdenis gedaan… maar nu pas.’ ‘Oh, zei ik, hoezo?’ En even kort en duidelijk antwoordde zij: ‘Toen wist ik eigenlijk niet goed waar ik precies ja tegen zei, ik deed het omdat iedereen het deed en ook mijn ouders het verwachtten. Maar ik zou het veel liever over doen. Nu merk ik pas dat ik bewust bezig ben met het geloof, in de opvoeding van mijn eigen kinderen en de vragen die op me af komen, maar nu weet ik eigenlijk te weinig van allerlei dingen af. Nu zou ik wel meer willen leren.  Nu zou ik wel meer willen lezen over allerlei geloofsthema’s. Toen had ik de vragen niet, en kreeg ik wel de antwoorden, nu heb ik de vragen, maar heb ik de antwoorden niet.’
•    Het tweede gesprek: op een cursus voor mentoren in de catechese vroeg een mentor: ‘Weet u misschien nog een goed boek, waarin allerlei thema’s staan, die ik als achtergrond kan lezen bij het voorbereiden van mijn catecheselessen?’

Gefeliciteerd, met de komst van dit boek zullen zowel de moeder op het voetbalveld als de mentor op catechisatie blij zijn! En dan hebben we het nog niet eens over de waarde van dit boek voor jongeren zelf.  Want dat is de vraag die Arjen mij gesteld heeft. Of ik vanavond iets wil zeggen de waarde van dit boek voor jongeren, voor de catechese, het jeugdwerk. Sluit het aan op de leef- en denkwereld van jongeren?

Jongeren willen meer weten over het geloof. Ze willen weten wat het geloof inhoudt en willen de betekenis ervan voor hun leven ontdekken. Na jarenlang inzetten op het ervaringselement en er stiekem vanuit gaan dat jongeren het wel weten, zien we nu dat dit niet (meer) zo is. Jongeren blijken meer behoefte te hebben aan doordenking van het geloof. Hoe zit het nu precies met de Bijbel, met de Drie-eenheid, met mijn redding?

Daarmee vervult het boek een leemte: het is goed om boek te hebben waarin de kern van het geloof systematisch uitgelegd wordt. Goed om binnen het aanbod van Jes! zo’n boek te hebben: de eerste Dogmatiek voor jongeren. Erg mooi! Andere boeken laten jongeren ook nadenken over het geloof, maar daarvan is de opzet minder systematisch (neem bijvoorbeeld Hou(d)vast). Thema’s worden in Dogmatiek voor iedereen flink ingekaderd en uitgediept.  Voor jongeren die verder over dingen willen nadenken, is dit boek een welkome aanvulling.

Maar dus niet alleen voor hen. Ook in het jeugdwerk zou dit boek een goede link kunnen zijn tussen het christelijk geloof en het voorbereiden van je eigen catecheselessen, club- of kringavonden. Een degelijk naslagwerk voor mentoren en jeugdleiders. Denk nog even terug aan het voorbeeld van die mentor op catechisatie…  Ik zie zelfs mogelijkheden voor kringen, bijvoorbeeld jonge-lidmatenkringen, om dit boek in zijn geheel te lezen en te bespreken
(Tussen twee haakjes: misschien nog een idee om er gespreksvragen/opdrachten bij te bedenken?).

Wat ik heel waardevol vind, is dat het boek thema’s plaatst in de context van het wereldchristendom en de kerkgeschiedenis. Het laat zien dat het niet zomaar iets is wat we in de kerk geloven, maar dat er samenhang bestaat met de christenen wereldwijd en de eeuwen door. Theologie en geloof zijn al eeuwenlang geglobaliseerd. Belangrijk om richting jongeren het wereldchristendom, de kerkgeschiedenis en de traditie in te zetten als leerbron. Om te luisteren naar mensen in je omgeving en naar mensen die je zijn voorgegaan. Het is waardevol om te luisteren naar stemmen uit het verleden, uit het heden en die naast onze eigen stem te zetten.

Wat ik heel waardevol vind, is dat het boek thema’s plaatst in de context van het wereldchristendom en de kerkgeschiedenis

De klassieke geloofsleer wordt eigentijds en zo eenvoudig mogelijk verwoord en uitgelegd. Er worden veel voorbeelden, casussen, citaten en filmpjes etc. gegeven waardoor het thema dichtbij jongeren gebracht wordt en waar nodig ook de uitleg ondersteunt, verheldert en verduidelijkt. Ik vind het bijvoorbeeld erg mooi hoe de auteurs bij verschillende thema’s duidelijk maken hoe het thema in het leven van mensen een plek heeft en ervaren is en wordt.

Ook goed dat er achterin het boek een begrippenkader is toegevoegd, met uitleg van allerlei moeilijke woorden en/of begrippen. Verhelderend voor jongeren!
Of het boek echt geschikt is voor lezers vanaf MBO-niveau, betwijfel ik wel een beetje, vanuit mijn ervaring met wat jongeren lezen. Er wordt sowieso niet veel gelezen en ondanks dat in het boek geprobeerd wordt om thema’s op een eenvoudige manier te bespreken, blijft het best pittige (theologische) kost.

Daarnaast valt de rationele inzet van het boek op:  Het is goed om jongeren te laten zien dat het redelijk is om te geloven! Je krijgt argumenten in handen, die je helpen nadenken over waarom je zelf gelooft en die je handvatten geven voor het gesprek met niet gelovigen. Nodig!
Soms vind ik dat het rationele iets teveel de boventoon heeft. De vraag van Arjen van Trigt was of het boek aansluit op de leef- en denkwereld van jongeren. In veel gesprekken met jongeren merk ik steeds vaker dat de ratio voor hen al lang niet meer allesbepalend is. Het gaat hen er vooral om hoe het betekenis geeft aan hun dagelijks leven.
Een voorbeeld: in de hemel geloven – kun je dat nog wel in deze tijd? Een aanpak is zoals in dit boek gebeurd: Daar is niets mis mee. Zo zou je het je voor kunnen stellen. Maar dat moet niet teveel het gevoel oproepen: er is toch nog een manier waarop je dat kunt geloven.
Voor jongeren werkt het beter om te laten zien hoe het geloof in de hemel in deze gesloten wereldbeeldcultuur meer betekenis geeft aan je leven.

Tot slot: De auteurs vertellen het klassieke verhaal en kijken waar dat op vragen / problemen stuit in deze cultuur en proberen daar antwoord op te geven of de kritiek te weerleggen. Dat is een andere aanpak dan vanuit het traditionele christelijke geloof betekenis te geven aan jongeren in deze cultuur.
Het zette mij aan het denken wat Dogmatiek voor iedereen is: is dat wat we hebben overgeleverd zo eenvoudig mogelijk vertellen. De klassieke geloofsleer zo goed mogelijk uitleggen en bezwaren proberen te beantwoorden. Als systematische theologie ook betekent (zie van den Brink en van de Kooi) dat je het overgeleverde christelijke geloof steeds weer doordenkt en opnieuw antwoorden zoekt in de context van deze cultuur, dan zou je je af kunnen vragen of dit boek niet meer haar uitgangspunt had kunnen nemen in de jongerencultuur.

Ter illustratie als voorbeeld de verzoening. Jongeren zullen niet snel vragen stellen: wat gebeurde er precies aan het kruis? Maar veel meer: wat maakt het nu uit voor het herstel van de relatie tussen God en mij dat Jezus stierf aan het kruis? Had God mij niet gewoon kunnen vergeven? De vraag: was het offer of was het straf zal meer buiten het blikveld van jongeren liggen en ze zullen deze vraag dan ook niet snel begrijpen. Wat je wel kunt doen, is laten zien dat als Jezus voor je zonden gestorven is, dit iets toevoegt aan het geloof dat God je vergeeft.

Dit blijft persoonlijk voor mij ook een zoektocht, in mijn werk bij de HGJB en in gesprekken met jongeren. Je hebt steeds de neiging om zo goed mogelijk uit te leggen in jongerentaal wat je zelf gelooft in plaats van dat je continu zoekt naar hoe geef je dit verhaal betekenis in hun leven (zie Maarten Wisse – Zo zou je kunnen geloven). Boeiend om deze zoektocht ook samen te gaan en daarvoor dit boek dankbaar te gebruiken! Dat zal ik ook zeker gaan doen!
Klik hier voor meer informatie en bestellen.