In oktober verschijnt de nieuwe Christelijke dogmatiek van dr. G. van den Brink en dr. C. van der Kooi. Hier publiceren wij alvast het Woord vooraf. Bekijk onderaan het artikel ook het video-interview met Kees van der Kooi en Gijsbert van den Brink.
Dit boek hebben wij willens en wetens de titel Christelijke dogmatiek meegegeven. Om meerdere redenen kan die titel vragen oproepen of zelfs als provocatie worden opgevat. Wie waagt het nog een boek onder die titel op de markt te brengen? Dogmatiek is omgeven met dermate negatieve associaties dat het begrip bij velen bij voorbaat een drempel opwerpt. Bovendien is dat ‘christelijke’ natuurlijk zeer pretentieus. Schrijven we voor de hele christelijke traditie? Daarom allereerst een enkel woord over die bepaling ‘christelijk’. Het klopt dat we onmogelijk voor de totale christelijke traditie kunnen schrijven of deze in haar variëteit zelfs maar enigszins recht doen. Evenmin verbloemen we dat we specifiek schrijven vanuit de gereformeerde geloofsstroom waarin we ons bevinden. Maar we schrijven geen dogmatiek voor gereformeerden. Dogmatiek doet per definitie voorstellen voor het geheel van de geloofsgemeenschap. In afgeleide zin geldt voor haar wat Karl Barth in dit opzicht over geloofsbelijdenissen schreef (GA III, 610): het gaat om inzichten die in specifieke omstandigheden in een specifieke traditie-historische constellatie opgedaan worden, maar die wel ter nadere toetsing voorgelegd worden aan het geheel van de (wereld)kerk en niet slechts aan een onderdeel daarvan.
Vervolgens vraagt ook het woord dogmatiek om toelichting. Waarom die benaming gekozen en niet ‘geloofsleer’, dat een mildere klank zou hebben? Die keus is niet zozeer provocerend als wel evocerend bedoeld. ‘Dogma’ in dogmatiek staat wat ons betreft niet voor autoritair opgelegde leer, maar voor wat de christelijke kerk niet kwijt wil, namelijk het ingrijpend nieuwe van Gods bemoeienis in Jezus Christus. Er zijn door de kerk vondsten gedaan waar men niet achter terug wil en die een ongelooflijk perspectief geven op het leven. En precies dat bepalende en verplichtende maakt het woord dogma indachtig. Als dat provocerend werkt jegens het secularisme, waar we zelf trouwens deel aan hebben, zijn we waar we wezen moeten: op het scherpst van de snede.
Traditie
Intussen bevinden we ons met dit boek in een lange traditie. Van meet af aan hebben gelovigen geprobeerd de inhoud van het christelijk geloof zo helder mogelijk te articuleren, te verantwoorden en te verbinden aan wat er aan ‘algemene’ kennis voorhanden is. Wij menen dat die traditie het waard is voortgezet te worden. Het mikken op samenhang, op omvattendheid, op systeem zelfs, staat vandaag natuurlijk onder grote verdenking, en dat is ook niet onbegrijpelijk. Het vanzelfsprekende (zelf?)vertrouwen waarmee vorige generaties soms van alles en nog wat over God meenden te weten is ons ontvallen. We zijn maar mensen, met alle beperkingen van dien. Maar de inhoud van wat we in de bronnen van het christelijk geloof ontvangen hebben verandert daar niet door. En juist in een tijd waarin de kennis van de christelijke geloofstraditie – voor velen in Nederland toch op een of andere manier de eigen traditie – op soms schokkende wijze onder druk staat, komt het erop aan deze levend te houden. We willen in dit boek dan ook graag laten zien dat het om een levende traditie gaat. We verwijzen daarom met opzet niet alleen naar klassieke studies, maar ook zeer regelmatig naar recente studies die aan de besproken thema’s gewijd zijn. Continue reading
